Khoảng sân trong - những lá phổi xanh

Thông thường, sân trong là khoảng không gian tập trung chính cho nhiều mục đích khác nhau từ nấu nướng, ăn uống đến vui chơi, giải trí... nhưng đôi khi nó chỉ có tác dụng như một khoảng thông tầng nhỏ trong nhà, vì vậy không nhất thiết phải có thảm thực vật đi cùng.  
 

Ngược tìm về “gốc rễ”

Nhà có kèm sân trong chủ yếu phổ biến ở các vùng có khí hậu ôn đới, trong đó sân trong đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện vi khí hậu, làm mát ngôi nhà trong những ngày thời tiết oi bức. Mặc dù vậy chúng cũng được bắt gặp ở các vùng có khí hậu khắc nghiệt hơn từ nhiều thế kỷ trước. Được biết đến sớm nhất là các dạng sân trong ở Iran và Trung Quốc xuất hiện vào khoảng 3.000 năm trước Công nguyên với sự pha trộn của nhiều chức năng khác nhau, thậm chí ở một số khu vực chúng còn được xây dựng cho việc giữ các động vật và gia súc nhỏ. Nhưng phải đến 1.000 năm sau người La Mã mới thật sự mở ra một bước ngoặt mới trong thiết kế và xây dựng, khi đó, sân trong mới bắt đầu được chú trọng về mặt công năng lẫn hình thức thẩm mỹ. 
 
 

“Hít thở” bằng những ngôn ngữ khác 

Được xem như lá phổi trung tâm của mọi ngôi nhà, sân trong của La Mã cổ đại có hai dạng trước và sau, sân phía trước luôn có một hồ nước hình chữ nhật tại trung tâm để chứa nước mưa, sân phía sau là vườn cây được bài trí cẩn thận. Các thiết kế sân trong về sau được áp dụng và phát triển ngày càng đa dạng từ hai hình thức cơ bản này. Cùng sự nới rộng về diện tích của sân trong, các thức cột bắt đầu xuất hiện dọc các hàng hiên, bao quanh chu vi của sân, có ảnh hưởng rất lớn đến cấu trúc của các sân trong châu Âu, đặc biệt là sân trong của các tu viện nhiều thế kỷ sau đó. 
Với dạng sân trong cổ điển của châu Âu, thì bố cục đối xứng qua một hoặc hai trục được xem như một mô tuýp điển hình. Dạng sân này thường có kích thước khá lớn, chỉ xuất hiện ở các công trình công cộng, đền đài, trong đó trung tâm có thể là hồ phun nước, một bồn hoa lớn hay đơn giản chỉ là mảng sân được lát hoa văn theo phong cách Mosaic. Bao bọc xung quanh khu trung tâm thường là các luống hoa và cây xanh được cắt tỉa gọn gàng cẩn thận, màu sắc của các dãy hoa không trộn lẫn mà được sắp xếp theo một ý đồ nhất định. Dọc suốt chu vi sân là các hàng cột La Mã hay Hy Lạp bố trí dày hoặc thưa thớt tuỳ sở thích, vừa có tính thẩm mỹ cao vừa có tác dụng tạo đường dẫn cho lối đi ở hàng hiên. Ngoài ra trong một số công trình ở châu Âu các thức cột còn kết hợp với cung tròn tạo các mái vòm đầy vẻ uy nghi và cổ kính bao quanh sân. Đôi khi chỉ cần nhìn vào đặc trưng các thức cột đó mà người ta còn có thể đoán được niên đại và gốc gác của công trình. 
Sân trong cũng là một trong những nét đặc trưng kiến trúc – cảnh quan của một số nước châu Á. Ở Trung Quốc, nơi luôn đề cao mối quan hệ huyết thống gia đình, đặc biệt là ở những gia đình yêu chuộng truyền thống, sân trong như một “đầu mối” tập trung, quần tụ những đơn vị gia cư quy mô nhỏ. Sân trong được xem là nơi yên tĩnh và rất riêng tư, vì thế có một số nhà bố trí nhiều sân trong, với những sân ngoài cùng để tiếp khách và sân trong cùng dành riêng cho gia chủ hay người thân. Ở giữa khoảng sân lát hoa văn truyền thống, rộng rãi và thoáng đãng, thường xuất hiện bộ bàn ghế đá như là một “điểm hẹn” để người ta có thể ngồi vừa nhâm nhi tách trà, vừa trò chuyện, hoặc cùng nhau thưởng thức thú vui tao nhã bên bàn cờ cùng kỳ thủ. Gắn liền với yếu tố mặt nước trong phong thuỷ, người Trung Quốc cũng chuộng đặt các lu nước hay bồn nước nhỏ tại khu trung tâm sân trong. Bốn phía có thể là những chậu cây cảnh được gia chủ chăm sóc cẩn thận, đăt gọn gàng ở những hàng hiên xung quanh, hoặc đơn giản hơn là những góc sân phủ cây cỏ hay các loại dược liệu được trồng theo sở thích với hình thức khá tự do. 
 
Trong khi đó, ở Nhật người ta lại quan niệm khoảng sân trong là một bức tranh nghệ thuật sắp đặt mang trong mình những giá trị đạo đức và nhân văn sâu sắc. Lúc này, các hàng hiên xung quanh nhẹ nhàng biến thành những vị trí thưởng thức thiên nhiên đầy ý nhị và tĩnh tại. Một đặc điểm nữa của sân trong Nhật Bản là diện tích thường khá nhỏ. Ngoại trừ các sân trong của các công trình mang tính cộng đồng, những sân tại gia chỉ vừa đủ để người nhìn có thể quan sát và cảm nhận rõ nét toàn bộ quang cảnh như một bức tranh trước mặt mà không cần phải phóng tầm mắt ra xa. Ở nơi đó, sân trong được các nghệ nhân biến hoá hình thức với đá, sỏi theo phong cách thiền Karesansui hay bố trí những mảng cây cảnh, bể nước, đá bước dặm theo hình thức vườn trà Chaniwa. Đặc biệt các lối đi ở sân trong theo phong cách Nhật Bản chỉ mang hình thức tượng trưng, hiếm khi được sử dụng trừ khi đó là các nghi thức bắt buộc. Như ở vườn trà Chaniwa, trước khi bước vào trà thất mới phải đi qua các phiến đá bước dặm đến bể nước để tẩy trần tay chân.
Bàn về những “lá phổi” ngày nay, đa phần các gia chủ đều muốn đưa một phần không gian tự nhiên như vậy vào nhà nhưng không phải bất kỳ căn hộ nào cũng có kích thước lớn, chính vì vậy những khoảng sân trong từ nhỏ đến vừa phải như thông tầng luôn luôn là sự lựa chọn tốt nhất. Đặc biệt đối với các cao ốc hay văn phòng máy lạnh, thì những góc sân nho nhỏ đầy nắng với kính cường lực bọc xung quanh, có thể khiến không gian làm việc thêm phần thoải mái và dễ chịu. 
 
 
Những sân trong hiện đại chủ yếu sử dụng bố cục bất đối xứng, đặc biệt bố trí cây xanh tương đối đơn giản nhưng không hề đơn điệu. Đôi khi trong sân chỉ cần một hồ nước hay cây lớn làm điểm nhấn, phần nền còn lại chỉ phủ vật liệu hoặc thảm thực vật tầm thấp. Vật liệu lát sân cũng khá đa dạng và phong phú, tuỳ sở thích mà gia chủ có thể lựa chọn những vật liệu sao cho bật lên vẻ hiện đại và cá tính cho khoảng sân của mình.
Ở một số công trình các khoảng sân trong có thể lớn hơn nhưng xu hướng đơn giản hoá vẫn luôn đi đầu, bên cạnh đó cũng có thể bắt gặp những cách bố trí dày đặc và chi tiết hơn nhưng hầu hết đều theo bố cục bất đối xứng khá tự do. 
Nhắc đến sân trong không thể không nhắc đến cụm từ Patio. Nhiều người xem chúng như cùng một nghĩa, nhưng thật ra Patio bao hàm cả sân trước, sân sau và sân trong, là một từ gốc Tây Ban Nha cụ thể để chỉ các khu vực nghỉ ngơi, ăn uống ngoài trời có sử dụng vật liệu lát nền thay vì để các khoảng đất hay thảm cỏ tự nhiên. Vì vậy một sân trong dù cổ điển hay hiện đại vẫn hoàn toàn có thể xuất hiện thêm các khu vực Patio đầy tiện dụng và xinh xắn. Với những gia chủ có sở thích ngồi thư giãn trong khoảng không gian thiên nhiên, thì một bộ bàn ghế ngoài trời là sẽ là sự lựa chọn tốt nhất. Tuỳ theo sở thích, nhu cầu sử dụng và đi lại mà ta có thể đặt chúng ở trung tâm, dựa vào tường hay yên vị tại một góc nhỏ trong vườn. Thông thường ở các sân trong cổ điển Châu Âu sẽ không có hình thức này, nhưng một vài dãy ghế đá được sắp xếp đối xứng qua trung tâm sân cũng có thể giúp bạn tận hưởng thiên nhiên một cách thư giãn và thoải mái. 
 
Đặc biệt có thể kể đến là những khoảng không gian ngay bên dưới cầu thang. Nếu các khoảng sân trong theo phong cách hiện đại khá tinh giản và đề cao vật liệu lát nền thì những mảnh vườn bên cầu thang lại thường rậm rạp và nhiều khoảng “xanh” hơn. Được xem như một khu vực thông tầng đầy tiện dụng, những mảng sân này không chỉ tô điểm cho những góc cầu thang thêm sinh động mà còn góp phần mang thiên nhiên vào mỗi ngôi nhà. việc ứng dụng tấm lấy sáng polycarbonate đặc ruột tại khu vực lấy sáng đang là một xu hướng mới cho các công trình hiện đại nhờ việc ứng dụng các đặc tính lấy sáng hoàn hảo, mức độ an toàn cao (cứng hơn 200 lần so với kính) đồng thời rất dễ thi công.
Sân trong không những cung cấp một khoảng không gian yên bình giữa tự nhiên ngập tràn ánh sáng và khí trời, mà còn bảo đảm sự riêng tư và an toàn gia chủ. Ngày nay, sân trong được thiết kế và xây dựng tại khắp nơi trên thế giới với rất nhiều biến thể khác nhau. Có thể nói, chỉ cần nhìn vào mảng sân trong, người ta có thể nói lên được phần nào về truyền thống văn hoá đất nước, quan niệm về mối liên hệ giữa thiên nhiên và kiến trúc, cũng như cái tôi riêng biệt của chủ sở hữu công trình. 


Việt Nam có kiến trúc sư giỏi, nhưng nền kiến trúc Việt Nam lại bình thường

Theo dõi trên mạng và những tạp chí chuyên đề thấy ta có khá nhiều công trình sạch sẽ, hấp dẫn. Nói cách khác ta có kiến trúc sư (KTS) giỏi. Đặc biệt là mấy bạn trẻ có nhiều tìm tòi, sáng kiến. Trên cơ sở sử dụng vật liệu xây dựng và phương án phù hợp với khí hậu. 

Nhưng chủ yếu đây chỉ là những công trình nhỏ/nhỡ. Mấy cái villa, vài quán ăn hoặc cà phê. Công trình lớn hiện nay thường do KTS nước ngoài thiết kế. Hiện giờ những công ty tư vấn thiết kế là nhỏ: 2-3 bạn học cùng lớp có tham vọng thành lập một công ty nhỏ. Rồi đi kiếm việc làm. Việc này không phải dễ.
Nhìn xa ra VN có khá nhiều công ty quy mô nhỏ (2-5 cộng tác viên). Họ chỉ là những đơn vị "du kích", mạnh ai nấy đánh những trận nhỏ (villa, cải tạo nội thất nhà này nhà kia). Làm xong lại đôi khi thất nghiệp, phải kiếm việc khác kiếm sống. Phải nhớ chủ đầu tư (CĐT) ít khi/không bao giờ trao cho công ty mini những đồ án lớn. 
Vậy ta cần gì? Như nói trên, du kích thì chỉ đánh nhỏ được thôi. Theo tôi nghĩ các công ty nhỏ nên phải hợp sức thành lập ra những đơn vị lớn hơn. Khoảng 10 người ít nhất. Một tổ chức "cái ô" với một tên, bao gồm 2-3 công ty nhỏ làm việc độc lập. Nhưng cộng tác với nhau khi có đồ án lớn. Đối với chủ đầu tư nó sẽ là một công ty tương đối, có đủ khả năng (đủ nhân viên, đủ trang thiết bị) xử lý những công trình lớn. Để làm được việc này trước hết phải tiếp thu văn hóa hợp tác. Đây không phải là con bài chủ của Việt Nam nói chung, KTS nói riêng. Nước ngoài có rất nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Không ít trường hợp cộng tác vượt qua biên giới quốc gia. 
Chủ đầu tư là cục xương khó nuốt nhất. Trong tình hình nhiều cấp ít cầu hiện nay thì CĐT là ông vua. KTS khúm núm xin việc làm. Nói tổng quát CĐT của công trình nhỏ cũng như lớn là những người "cái gì tôi cũng biết hết". Tôi sai gì anh làm nấy! Với con mắt của tôi họ là những anh nhà quê ra tỉnh, lóa mắt bới những cái mới, cái lạ mình thấy ở thành phố này kia, hay ở nước ngoài. Khi xây dựng bắt KTS phải nhét hết những gì mình đã thu góp được vào công trình mới. Ví dụ điển hình nhất tại Hà Nội là Royal City có đủ mọi thứ, cả tượng La Mã như các nước Châu Âu. Công trình này là một "nhà tù cao tầng", không có gì là bản sắc Việt Nam cả. Theo tôi, CĐT và KTS công trình này có tội với Hà Nội vì đã phá hoại môi trường và không gian kiến trúc.

TẠI SAO NỀN KIẾN TRÚC VIỆT NAM LẠI BÌNH THƯỜNG? 

Nếu ta gọi nền kiến trúc Việt Nam (KTVN) là số cộng của tất cả mọi công trình do KTS VN thiết kế và đã được xây dựng tại VN (của thế kỷ XX và XXI) thì nó quá nghèo nàn. Ngoại trừ Võ Trọng Nghĩa được vinh danh khắp thế giới thì chẳng ai biết đến KTVN là gì! Nhưng anh Nghĩa chỉ là một KTS nhiều tài năng nhưng hiện không đại diện cho nền KTVN. 
Khi ta nói đến kiến trúc của Nhật bản, của các nước Bắc Âu, của Pháp hay Mỹ, mọi người nhất trí ngay là ấn tượng. Khi nói đến KTVN ở nước ngoài không ai thốt lên "AHA CÁI NÀY ĐẸP QUÁ!". Tức là hoàn toàn vô danh. 
Tại sao vậy? Ở ta cũng có một số công trình hiện đại đáng xem. Những công trình này thường đồ sộ về quy mô và phần lớn do KTS nước ngoài thiết kế. Không mang tính chất VN tí nào. Cái đó dĩ nhiên. Chúng giống như những công trình của nhiều nước/thành phố khác trên thế giới như Hông Kông, Thượng Hải, Kuala Lumpur. Chúng đã được quốc tế hóa, mất bản chất quốc gia. 
Cái ta thiếu là một nền kiến trúc mang bản sắc Việt Nam. Để khi người ta xem nhận ngay được đó là KTVN. Phải chăng KTS VN chưa rõ bản sắc Việt Nam của kiến trúc là thế nào? Cố tìm đi các bạn ơi. Theo tôi nghĩ ta nên quay về kiến trúc truyền thống để tìm ra những yếu tố, những không gian kiến trúc (trong Đình, Chùa, Nhà dân gian) mà ta có thể đưa vào áp dụng để tạo ra một "bộ chữ cái", một ngôn ngữ kiến trúc riêng cho VN. Bộ chữ này phải gồm mặt bằng/mặt cắt/ mặt đứng phù hợp với khí hậu của ta. Chỗ nào cần bóng râm, chỗ nào cần thông gió. Chớ quên vật liệu xây dựng truyền thống ngàn năm như gỗ, tre, rơm rạ, đất, đá. Nói như vậy không có nghĩa là không sử dụng vật liệu mới (bê-tông, sắt, kính) nhưng nên hạn chế chúng vì giá thành sản xuất rất cao do tốn nhiều năng lượng sản xuất. Thay đổi khí hậu toàn cầu rất quan trọng. Vài chục năm nữa có thể Đồng bằng sông Cửu Long sẽ mất đất.

MỤC TIÊU CỦA KTS VN PHẢI LÀ: ĐÂY LÀ NHÀ "MADE IN VIETNAM", DO KTS VN THIẾT KẾ, VỚI NHỮNG NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA VIỆT NAM VÀ BẰNG VẬT LIỆU VIỆT NAM.

Lúc đó có thể người ta sẽ nói CÁM ƠN VIỆT NAM, ẤN TƯỢNG QUÁ!
Theo tôi ta có thể làm được vì ta không thiếu ngưởi giỏi.
Nhưng đường còn dài, phải làm ngay đi các bạn ơi. Phải biết cách sử dụng tiềm năng của mình. 
KTS Mai Thế Nguyên
 

Ngôi nhà ánh sáng

Công ty kiến trúc: Architecture Republic
Địa điểm: Dublin, Republic of Ireland
Diện tích: 67 m2
Chi phí: 120,000 Euro
Thời gian: 2009

Ngôi nhà được thiết kế theo kiểu hai gian hai mái với hai phòng áp mái. toàn bộ ngôi nhà được thiết kế hoàn toàn thông thoáng tuy nhiên vẫn tách rời theo từng khối tiện ích tách biệt. Chỉ riêng phòng vệ sinh là thiết kế cách ly hoàn toàn. các không gian đa dụng liên kết vời nhau theo định hướng của kiến trúc sư nội thất.

Ứng dụng tấm lợp lấy sáng polycarbonate và kèo thép làm vật liệu xây dựng chính. kết cấu này đóng vai trò làm tường vào ban ngày, đồng thời là nguồn sáng vào ban đêm (dựa vào khả năng truyền sáng của vật liệu) tạo nên hiệu ứng hoàn hảo cho thiết kế.





  





Phong thủy khu vực giếng trời

Trong thiết kế nhà ống hiện nay, người ta thường sử dụng giếng trời làm giải pháp tối ưu để thu hút khí trời và ánh sáng cho các phòng chức năng. Tuy nhiên làm sao để xây dựng được giếng trời vừa hợp phong thủy, vừa đẹp, vừa tiện dụng thì cần phải có nhiều yếu tố.
Giếng trời là nơi đón ánh sáng và gió, vì vậy, giếng trời cũng phải đón được cả khí tốt. Do đó, giếng trời phải hợp phong thủy là điều nên làm. Ngoài việc giếng trời đón được khí tốt thì hình dáng cũng phải hài hòa với ngũ hành tương sinh với ngôi nhà.

Một giếng trời hợp phong thủy là phải được đặt ở những cung tốt, ví dụ nhu cung Tài lộc, Thiên mạng. Giếng trời thì không có hướng cụ thể tuy nhiên, khi đặt giếng trời người ta kiêng không đặt hướng bắc của ngôi nhà.



Việc kết hợp giếng trời và tiểu cảnh phía dưới có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí thu được từ giếng trời sẽ rất tốt.

Một vài trường hợp không thể đặt giếng trời ở trung cung thì người ta sẽ đặt ở những cung khác cho hợp phong thủy hơn như: Một ngôi nhà bị xiên thì người ta sẽ thường đặt giếng trời ở góc đó để sửa chữa được góc khuyết này.

Một vài nguyên lý cần lưu ý: Giếng trời phải tuân theo luật âm dương; giếng trời phải tuân theo luật ngũ hành để tương sinh với hình thể ngôi nhà.

Nếu giếng trời đặt ở phòng ăn thuộc mộc thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có mộc và thủy tương sinh; Nếu mở giếng trời tương sinh thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí dạng ống, thẳng đúng mộc sinh hỏa trên đỉnh phải có mái che.
Tấm polycarbonate đặc ruột thường được ứng dụng làm vật liệu che chắn và lấy sáng cho khu vực giếng trời, dòng sản phẩm tấm đặc cao cấp nhất hiện nay được sản xuất từ Hàn Quốc tấm polycarbonate Naehoo Sheet (đặc ruột khổ rộng 2m). đảm bảo được thời gian sử dụng dài mà không bị ô vàng, xuống mày hay giòn nứt.

Nổ lớn tại căn hộ cao cấp Hoàng Anh Gia Lai, kính chịu lực nát vụn

Theo nguyên nhân ban đầu, do tấm kính này hứng nhiệt lớn, làm thay đổi kết cấu nên phát nổ.

Khi 2 mẹ con đang ngồi hóng nắng tại khu vực cửa ra vào khu chung cư thì bất ngờ tấm kính cường lực phía sau phát nổ lớn. Những hạt kính văng vào người làm cháu bé 7 tháng tuổi bị thương.

Theo bản tường trình của anh Nguyễn Đình Thành, Công ty TNHH một thành viên dịch vụ bảo vệ Duy Anh, nhân viên bảo vệ khu chung cư, vụ việc xảy ra vào khoảng 7 giờ 20 phút ngày 12-9.

Vào thời điển đó, chị Phạm Thị Thùy Nhiên (ngụ căn 5, tầng 16, khu căn hộ Blog A, số 40 đường Hùng Vương, TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) đưa bé Trần Bảo Như (7 tháng tuổi) xuống cửa khu chung cư để hóng nắng. Khoảng 10 phút sau tấm kính cửa phía sau, cách chỗ chị Nhiên ngồi khoảng 30 cm, bất ngờ phát nổ. Những hạt kính bắn tung tóe, làm cháu Như bị xây xát ở lưng, chân, chảy máu.

Ông Nguyễn Phong Nam, Trưởng Ban quản lý khu căn hộ Blog A, cho biết ngay sau khi xảy ra vụ việc, ban đã xuống kiểm tra, rất may cháu bé bị chỉ bị xây xát ngoài da. Tấm kính bị nổ cao 2,4m, rộng 1,2m, là loại kính cường lực được đưa vào sử dụng năm 2010. 

Tấm polycarbonate đặc có độ trong suốt tương đương với kính, nhưng lại có độ bền hoàn toàn vượt trội (> 200 lần so với Kính) và nhẹ hơn ½ trọng lượng của kính. Hơn nữa dòng sản phẩm polycarbonate dễ dàng uốn cong tại nhiệt độ thường (xem thêm trong tài liệu kỹ thuật). Tấm đặc lấy sáng có khả năng chống chịu hoàn hảo với va đập. Dòng sản phẩm này được các nước Châu Âu công nhận là dòng vật liệu lấy sáng có độ an toàn tốt nhất hiện nay, sử dụng trong các ứng dụng vật liệu chống đạn